موسیقی در قرآن

موسیقی در اکثر زبان های دنیا با همین نام رایج است، ظاهرا ریشه ی آن به یونان باستان برمی گردد که در زبان فارسی با نغمه ی موزون برگردان می شود.از زمانی که بشر پا به عرصه ی گیتی نهاد، موسیقی همراه او بوده است مثل تفکر، مثل نیاز، مثل رفتار.

می توان ادعا کرد موسیقی علاوه بر کلام ، در رفتار و پندار بشر وجود دارد، شاید بتوان گفت نظم طبیعی موجود در فیزیک آفرینش تا بی نظمی های منظم در فرآیند های طبیعی و انسانی و حتی ماوراء الطبیعه به نوعی موسیقی وجود را معنا می کند.

آغاز نواخت موسیقی ، نقطه ی ادغام علم و روح در صفحه ی احساس بشریت است، از موسیقی رنگ و تصویر گرفته تا موسیقی تکرار اندیشه های بشر.

تاریخ موسیقی به آغاز تاریخ آفرینش بر می گردد، با وجود اینکه خداوند برای انسان آن قدر احترام قائل است که ابداعات بشری هم چون زبان و اعداد و نام ها و اتفاقات و دیگر فرآیند هایی که زاییده ی رفتار بشر است را با همان معنا می پذیرد و بیان می دارد ، سوال این جاست که چرا کلمه ی موسیقی در کامل ترین کتاب آسمانی نیامده است؟

***

همانطور که می دانیم قرآن به زبان عربی نازل شده تا در آن تدبر شود، در قرآن به صورت صریح کلمه ی موسیقی نیامده است ، و این یکی از خصوصیات منحصر به فرد قرآن – و حتی حدیث – است .

آن چه مورد اتفاق نظر همه ی مومنان می باشد این است که خداوند صریحا در مورد هر چیزی که انسان را از یاد خدا غافل کند هشدار داده است، از هشدارهای ملموس از نوع تنگی معیشت گرفته تا برگماردن و همنشینی شیطان با کسی که از یاد خدا غافل است.

نکته ی قابل تامل در این هشدارها ، ارتباط آنچه انسان را از یاد خدا غافل می کند با تجارت و زیبا جلوه دادن آن توسط شیطان است.

علاوه بر تجارت و اموال و اولاد و غیر ذالک ، قول الزور، لهو الحدیث و لغو از جمله کلماتی هستند که خداوند در مورد ارتباط آن ها با غافل شدن از یاد خدا هشدار داده است، این که قرآن مساله ی با این اهمیت را به صورت کلی بیان کرده است یکی از نشانه های جامع بودن موعظه های قرآنی به انسان ها است.

***

ملموس ترین هم پوشانی موسیقی با آواز صورت گرفته است که به وسیله ی آلاتی نواخته و با نغمه ای تکمیل می گردد. به طور معمول با بیان کلمه ی موسیقی ،هنر نوازندگی و خوانندگی در ذهن هر انسان به تصویر کشیده می شود.

معنای آشنای آواز، برگرداندن صدا در حلق ، تحریر و چهچهه که باعث به وجود آمدن نغمه ای شادی آور یا گاها سوزی غمناک می شود در زبان عربی با غنا بیان می شود.

از نزدیک ترین معادل های فارسی کلمات عربی لهو و لعب، لغو ، باطل و زور می توان به سرگرمی، بازی ، بیهوده ، باطل و دروغ اشاره کرد.

به تایید قرآن شکی نیست که زندگانی این دنیا لهو و لعب است و علی رغم هشدارهای فراوان در خصوص بهتر بودن آن چه نزد خداست متاسفانه اکثر مردم از یاد خدا غافل هستند و این نتیجه ی همنشینی شیطان و مهمتر از آن زیبا جلوه دادن برخی رفتارهای انسانی توسط شیطان است.

با اندکی تامل منصفانه می توان دریافت که چرا اکثر علمای اسلام با احتیاط در مورد موسیقی به معنای رایج بین مردم نظر می دهند و با زیرکی بیان می دارند که هر نوع موسیقی که انسان را از یاد خدا غافل کند جایز نیست.

به جرات این مساله ی بدیهی را می توان به این صورت تعمیم داد که :

هر چیزی که انسان را از یاد خدا غافل کند حرام است. در بیان این قانون کلی راز حکمت کلمات قول الزور، لهو الحدیث و لغو نهفته است به خصوص اگر ارتباط بیع و تجارت را با این کلمات کشف کنیم.کمینگاه شیطان برای هم نشینی با انسان و لبه ی تیغ پرتگاه بشریت که شیطان به آن چشم طمع دوخته است در وادی هنر قابل جستجو است.

هنر بارز ترین نقطه ی اشتراک رنگ ها و زبان هاست و موسیقی روح هنر است.

شیطان تامین زیر ساخت سرگرمی و بازی های بیهوده ، دروغ و باطل را از کانال علم و مدیریت انتشار آن را از کانال هنر انجام می دهد.علم بیشتر از احساس در تیررس شیطان قرارمی گیرد و علمی ترین هنر موسیقی است.

بنابراین موسیقی حرام نیست بلکه موسیقی ای که همنشینی با شیطان را ایجاد می کند حرام است. نه تنها موسیقی بلکه هر علم و هنری که شیطان ان را برای انسان تزیین کرده حرام است.

غیر از آن هنری که انسان را به یاد خدا می اندازد و علم و احساس بشر را به عالی ترین شکل ممکن به تصویر می کشد و به دل نشین ترین نغمه ها می نوازد و آن هنر ، هنر انسانی اسلامی است.