امر به معروف و نهی از منکر

در یک تقسیم بندی موضوعی بسیار ساده امورات به دو دسته تقسیم می شوند:

1. کارهای خوب
2. کارهای بد

این خوب یا بد بودن به ماهیت امور برمی گردد . چنان که محبت کردن خوب و دروغ گفتن بد است. هنگامی که این امورات مسخر بشر می شود نحوه ی انجام امورات بر تقسیم بندی فوق تاثیر گذار بوده و آن را به چهار دسته تقسیم می کند:

1. درست انجام دادن کار خوب
2. نادرست انجام دادن کار خوب
3. درست انجام دادن کار بد
4. نادرست انجام دادن کار بد

در قرآن کارهای خوب با معروف و کارهای بد با منکر عنوان می شود و به معروف امر و از منکر نهی شده است. چنان که یکی از خصوصیات مومنین و وارثان زمین همین امر به معروف و نهی از منکر است.

اما چرا امر به معروف و نهی از منکر در پیش چشم هر انسان منصف مهجور گشته است؟

همانطور که گفتیم ماهیت هرکاری بر هیچ کس پوشیده نیست و کمترین اختلافات بشر نیز در همین ماهیت امور است ، چنان که هیچ انسان عاقلی صداقت را بد یا دروغ را خوب نمی داند. اما نحوه و به بیان ساده تر شرایط و بستر این امورات است که باعث اختلاف عقیده ها در بین انسان ها می شود.

با اندکی احتیاط می توان ریشه ی برخی اختلافات بشر را منطق و بهتر اینکه استدلال های منطقی دانست. بدتر از آن هنگامی ست که منطق به جدل تبدیل می شود و آتش اختلاف شعله ور تر می شود برای همین است قرآن انسان را از جدل برحذر می دارد.

این موضوع سنگین را با مثالی ساده بیان می کنم:

" فرض کنید دو نفر که یکی همیشه حمام می رود و تمیز است و دیگری که هیچ گاه حمام نمی رود و کثیف است را می بینید ، به استدلال شما برای حمام رفتن آن ها چگونه است؟

- انکه تمیز است که نیازی به حمام کردن ندارد و قطعا آنکه که کثیف است به حمام می رود

- آنکه تمیز است مثل همیشه به حمام می رود و آنکه کثیف است قطعا این بار هم به حمام نمی رود

- آنکه تمیز است باز هم به حمام می رود و آنکه کثیف است نیز برای تمیز شدن به حمام می رود

- انکه تمیز است نیازی به حمام ندارد و آنکه کثیف است مثل همیشه به حمام نمی رود. "

استدلال های منطقی قانون می آفرینند و قانون بین انسان ها حکم می کند ، به جرات می توان ریشه ی اختلافات سیاسی را قانون منطقی دانست چنان که همانطور که بر همه مشهود است مخالفین سیاسی یا دینی نطرات خود را با منبع قانون یا دین بیان می کنند.

از همه ی این ها مهمتر آگاهی انسان ها نسبت به یک سری امورات نیز باعث ایجاد اختلافاتی می شود که ریشه در استدلال آنان نسبت به آن موضوع دارد.

بنابراین آن جا که قانون عاجز از قضاوت بین افراد در خصوص امورات مختلف است تنها مرجع انسان ها و در حقیقت بهترین مرجع بازگشت به دین می باشد. و آن جا که قوانین دینی وضع می شوند اصطلاحا مدینه ی فاضله شکل می گیرد.

امر به معروف و نهی از منکر یکی از پایه های دین است که از لحاظ قانونی مهجور گشته است. در برخی کشورها هر چند مسائل دینی رعایت نمی شود اما برخی قوانین دینی رعایت می شود که نظیر آن را جز در اسلام نمی توان یافت.

بی اختیار بیش تر از همیشه حسرت این جمله را می خورم که "مسلمانان چه زیادند و دین اسلام چه قدر مهجور گشته است".